U heeft het gehoord in elke aanbesteding, elke kick-off, elke slide van een adviseur. BIM dit, BIM dat. Niemand staat er even bij stil om te zeggen wat het is, want iedereen neemt aan dat de rest het allang weet. Dus hier is het, gewoon.
BIM is Building Information Modelling. Twee van die woorden doen het werk.
Het is een model, geen tekening
Een tekening is lijnen op papier. Het laat zien waar een muur komt. Een model is de muur zelf, gebouwd in software: een object dat weet dat het een muur is, hoe dik het is, waarvan het gemaakt is, waar het staat en waar het op aansluit. Doe dat voor elke muur, vloer, deur, kanaal en balk, en u heeft een model. Het gebouw, één keer gemaakt in software voordat het opnieuw wordt gemaakt op de bouwplaats.
U kunt het ronddraaien, er een doorsnede doorheen maken, er op een scherm doorheen lopen. Maar dat 3D-deel is niet waar het om gaat. Genoeg tools tekenen mooi 3D.
Om de informatie gaat het
Dat is de "I", en dat is wat een model onderscheidt van een mooi plaatje. Een lijn op een tekening is gewoon een lijn. Diezelfde muur in een model kan zijn brandwerendheid dragen, zijn U-waarde, zijn productcode, zijn leverancier, de datum waarop hij voor het laatst is geïnspecteerd. Vraag het model "toon me elke 60-minuten branddeur op de tweede verdieping" en het kan antwoorden, want elke deur is een object dat weet wat het is.
Een tekening leest u. Een model kunt u bevragen.
Veel disciplines, één model
De architect, de constructeur en de installateur bouwen elk hun eigen model. Voeg ze samen en u krijgt een federatief model: constructie, architectuur en installaties in één scène, waar u het kanaal dwars door de balk ziet lopen voordat er beton wordt gestort.
Om dat te laten werken, moeten de modellen een gemeenschappelijke taal spreken. Die taal is openBIM, en het belangrijkste formaat is IFC, een leveranciersneutrale standaard zodat een model dat in de ene tool is getekend, netjes opent in een andere. Daarom zit u niet vast aan de software van één bedrijf voor de komende tien jaar van de levensduur van een gebouw. Een neutrale organisatie, buildingSMART, beheert deze standaarden.
De Nederlanders bouwen het lastige werk al lang
Rijd langs de Kubuswoningen in Rotterdam en u ziet iets waar de Nederlandse bouw nooit verlegen om is geweest. Piet Blom voltooide ze in 1984: achtendertig woningen, elk een kubus gekanteld op zijn hoek en balancerend op een paal, een hele straat gebouwd als een dak waarop u woont, een klein bos van gele toppen. Geen model, geen 3D-software. Iemand heeft die geometrie met de hand uitgewerkt, tekening voor tekening, en gebouwd gekregen.
Die honger naar een lastige vorm is hier oud. Wat nieuw is, is het gereedschap. Zo'n gebouw zou vandaag eerst op een model leven: elke schuine muur, elke rare aansluiting, elke leiding die een hoek moet om die niet haaks is, allemaal gecoördineerd in drie dimensies voordat er ook maar één balk wordt gezaagd. De ambitie kwam eerst. BIM is wat het verder draagt, en het giswerk uit de volgende haalt.
Wat BIM niet is
Het is geen magie, en het gebeurt niet vanzelf. Een model is zo goed als de gegevens die iemand erin heeft gestopt.
Rommel erin, rommel eruit
Een IFC-export zonder eigenschappen is een 3D-omhulsel dat er prima uitziet en niets beantwoordt. BIM vervangt geen goed bouwen; het geeft goed bouwen een plek om te leven en gecontroleerd te worden.
En het is niet één bestand dat u één keer opent. Het is een manier van werken die loopt van ontwerp tot oplevering, zolang iemand het model eerlijk houdt.
Waarom het telt op de bouwplaats
Hier komt het deel dat de laarzen op de grond bereikt. Wanneer het gebouw op een model leeft, worden drie dingen makkelijker. Clashes worden op een scherm gevangen in plaats van met een slijptol. Hoeveelheden komen uit het model in plaats van uit een rolmaat en een gok. En een opleverpunt heeft een exacte plek om te leven: vastgepind op het element dat het betreft, met een foto en een eigenaar, in plaats van een regel in een spreadsheet die niemand later terugvindt.
Waarom de Wkb dit de moeite waard maakt
In Nederland, waar de meeste architecten al zo werken, voegt de Wkb er nog een reden aan toe. Sinds 2024 moet u uw werk aantonen bij de gereedmelding, en bewijs is veel makkelijker wanneer het op het model zit in plaats van in een map met losse foto's.
Waar wij binnenkomen
Dat laatste deel is precies wat BimDossier doet. Opleverpunten, foto's, certificaten en het Wkb-dossier, allemaal op het model, van bouwmelding tot gereedmelding.